گروه فرهنگ و ادب، خبرگزاری مهر، فاطمه نعمتی: مجموعه «روزی روزگاری ایران» نوشته مهدی میرکیایی ۹ داستان با محوریت ۹ جنگ مهم و تأثیرگذار تاریخ ایران است که از سوی کتابهای شکوفه (واحد کودک و نوجوان انتشارات امیرکبیر) برای نوجوانان منتشر شده است. این آثار را جمعی از تصویرگران کشور همچون مریم فاضلی، عاطفه فتوحی، مریم محمودیمقدم، زهرا جعفری سرابی و زهرا زرینپور تصویرگری کردهاند.
«روزی روزگاری ایران» از جنگ و تجاوز دشمن خارجی به سرزمین ایران میگوید: به خاک و به آبش. نویسنده، تاریخ را وسط میدان کلماتش گذاشته است و داستانهایی تخیلی حول آن خلق کرده تا از طریق داستان و ادبیات نوجوانان ایرانی را با تاریخ کشورشان آشنا کند؛ بهویژه در شرایط فعلی که بار دیگر این خاک مقاوم مورد هجوم دشمن بیگانه قرار گرفته است.
سیدعارف علوی، مدیر بخش کودک و نوجوان انتشارات امیرکبیر (نشر شکوفه) در گفتوگویی که در ادامه میخوانید از تولید این مجموعه و تقارنش با وضعیت امروز گفته است و آن درونمایه حماسی و پیروزمندانهای که امروز نیز هر ایرانی در خیابانهای شهر به تصویر کشیده است.
چه شد که مجموعه داستان «روزی روزگاری ایران» در بخش کتابهای شکوفه (واحد کودک و نوجوان انتشارات امیرکبیر) متولد شد؟
ما یک مجموعه دیگر با نام «سرداران ایرانزمین» داشتیم که در آن مجموعه، ۱۶ سردار ایرانی که با دشمنان خارجی جنگیدند به مخاطبان معرفی شدند. نویسنده آن مجموعه نیز آقای میرکیایی بود. ما میخواستیم آن را ادامه دهیم اما او پیشنهاد داد یک مجموعه جدیدی درباره جنگهایی که خارجیها با ایران داشتند و این جنگها را به کشورمان تحمیل کردند، کار کنیم. از حدود دو سال پیش ما تهیه و تولید این مجموعه را شروع کردیم با انتخاب ۹ جنگی که دشمنان خارجی به ایران تحمیل کردند.
این ۹ جنگ، جنگهایی هستند که با پیروزی ایران به پایان رسیدند؟
بحث ما اصلا پیروزی نبود؛ بلکه صرفا مقاومت ایرانیها بود و اینکه در نهایت، ایران باقی مانده بود. در این جنگها ممکن است شکست هم داشته باشیم ولی در طول زمان، ایران بود که توانسته بود حریف دشمنانش شود و باقی بماند. محور داستانهای ما نوجوانانی هستند که نقشی در این جنگها ایفا میکنند و زیرکی، دانایی و نقشههایی را که ایرانیها برای غلبه بر دشمنان به کار بردهاند نشان میدهند؛ یعنی درونمایه اصلیِ این داستانهای تخیلی که با نگاه به واقعیت نوشته شدهاند، صحنهای از زیرکی ایرانیهاست برای غلبه بر دشمنان.
این مجموعه در بحبوحه جنگ تحمیلی سوم نیز منتشر شد؟
بله، تقریبا دو سال است که تولید این مجموعه شروع شده و پارسال اسفندماه تمام شد و داشتیم کارهای چاپش را انجام میدادیم که جنگ شروع شد و تقریبا اوایل امسال منتشر شد.
با توجه به اینکه انتشارش هم دقیقا در زمان تجاوز دشمن بیگانه به کشور بوده، به نظر شما این مجموعه در شرایط فعلی چه افق جدید یا روشنگریای برای خوانندگان نوجوان و حتی جوان کتاب میتواند انجام دهد؟
همانطور که شما گفتید، در مراحل تولید کتاب به دو جنگ با ارتشهای بزرگ دنیا و یک شبهکودتا برخوردیم و جالب این است که در جنگ رمضان، جنگ دریایی نیز داشتیم. در مجموعه «روزی روزگاری ایران» نیز چهار جلد مرتبط به نبرد و درگیریهای دریایی با دشمن وجود دارد: مثل نبرد با پرتغالیها، نبرد با هلندیها، جنگ با انگلیسیها و جنگ با نیروی دریایی صدام. شاید خیلیها این را ندانند که ایران در همان ابتدای جنگ تحمیلی کاری میکند که نیروی دریایی صدام از کار میافتد. بنابراین این مجموعه با وضعیت امروز ما تقارن عجیبی پیدا کرده است.
این نبردها نشان میدهند که علیرغم سختیها و مرارتهایی که مردم مناطق دریایی ما تحمل میکردند، عاقبت استعمارگرها و متجاوزان به ایران جز ویرانی نبوده و اکنون نیز داریم وضعیت آمریکاییها را میبینیم که به آن دچار شدهاند.
با توجه به این موضوع مهم که در این کتاب به آن پرداخته شده بهخصوص که چند جلد از این مجموعه به نبردهای دریایی میپردازند، چه برنامهای برای توزیع و تبلیغ و ترویج بیشتر کتاب دارید؟
در فضای مجازی فعالیت تبلیغی و ترویجی داریم و با صداوسیما هم صحبت شده که در برنامههای کودک و نوجوان به معرفی این مجموعه بپردازند. در حال طراحی چند پویش نیز هستیم و یکی از این پویشها در نمایشگاه مجازی کتاب برگزار خواهد شد. همچنین، به نهاد کتابخانههای عمومی کشور و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان نیز کتاب را معرفی کردهایم تا با توجه به قیمت کتاب، آن را در کتابخانهها قرار دهند و بچههای بیشتری از این مجموعه استفاده کنند.
آقای علوی، با توجه به سخنان رهبر شهیدمان که همیشه بر کتابخوانی تأکید داشتند و این جمله ایشان که «هیچ بیانی نمیتواند تاریخ را مثل داستان و قصه بیان کند.»، برآیند شما از اثرگذاری کتابهای داستانی با محوریت تاریخ بر کودکان و نوجوانان چیست و بازخورد مخاطبان شما به آثار تاریخیتان چطور بوده است؟
ما در اصل به سراغ داستان رفتیم و هیچکدام از کتابها روایت صرف تاریخ نیست. خواننده در هر داستان با بخشی از این جنگها روبهرو میشود که بیانگر ابتکارات ایرانیها برای مقابله با دشمنان و حفظ ایران بوده است. استفاده از ظرفیت داستان و هنر در این کارها وجود دارد. ما در مجموعه ۱۶ جلدی «سرداران ایرانزمین» نیز این روند را در پیش گرفتیم؛ هرچند که در این مجموعه، روایت تاریخی بیشتر بوده، اما از آثار پرفروش ماست و مداوم چاپ میشود.
آیا مجموعه «روزی روزگاری ایران» ادامه خواهد داشت؟
فکر نمیکنم به جلدهای آن اضافه شود. البته دو جنگ جدید را در سال گذشته و امسال داشتیم اما نمیدانم در این مجموعه به آنها میپردازیم یا نه. البته مجموعه کتاب جدیدی را با آقای میرکیایی شروع کردهایم که به تاریخ قدیمیتر میپردازد.
کتابهای شکوفه در نمایشگاه مجازی کتاب با چند عنوان کتاب جدید حضور دارد؟
ما انشاالله بیش از ۲۰۰ عنوان کتاب داریم که بخشی از آن چاپ اول و بخشی تجدیدچاپ و بخشی هم احیاست.
بهطور کل، در سال گذشته که اتفاقات زیادی را پشت سر گذاشتیم و وضعیت حوزه نشر نیز متأثر از آن بوده، شرایط کار برای شما چطور پیش رفت؟
الحمدلله ما در این زمینه تقریبا توقفی نداشتیم؛ حتی در ایام جنگ هم با اینکه تقریبا بخش عمدهای از مردم نبودند یا مسافرت رفته بودند، کتابفروشیهای مجموعه که در محدوده میدان انقلاب هستند، باز بودند و مردم حاضر در خیابانها استقبال خیلی خوبی داشتند. در روند تولید کتابمان نیز توقفی نداشتیم و الحمدلله آن کارهایی که مد نظرمان بود، چاپ شدند و بالغ بر ۱۵۰ عنوان کتاب را هم توانستیم تجدید چاپ کنیم. همچنین، ما بعضی از کتابها را احیا کردیم؛ یعنی تصویرگری، صفحهآرایی، ویراستاری و موارد دیگر در آن کتابها تغییر کرد و به یک کتاب جدید تبدیل شدند و امیدواریم مورد نظر مخاطبها قرار بگیرند.
با توجه به میدانداری و خیابانداری مردم کشور و حضور کودکان و نوجوانان که پای ثابت این تجمعات هستند، آیا برای ترویج این آثار که محتوای مرتبطی به شرایط امروز دارند، برنامهای در قالب فعالیتهای فرهنگی در میادین دارید؟
بله، اتفاقا درباره این ایده صحبت کردهایم و متأسفانه چون این مجموعه دیر چاپ شد و زود هم تمام شد، امیدواریم در چاپهای بعدی بتوانیم این کار را انجام دهیم و در میدانها ترویجش کنیم. البته کتابفروشیهایمان هم نزدیک محل حضور مردم است ولی امیدواریم غرفههایی در بعضی از میادین ایجاد کنیم. انشاالله بتوانیم برای مجموعه «سرداران ایرانزمین» که اکنون این سرداران ما هستند که کارها را جلو میبرند و مجموعه «روزی روزگاری ایران»، ترویج و عرضه مردمی خوبی داشته باشیم.
نظر شما