خبرگزاری مهر، گروه استانها – عاطفه وفاییان: بیستوسوم ذیالقعده جایگاهی ویژه دارد؛ روزی که در منابع روایی به عنوان روز زیارتی مخصوص حضرت امام رضا علیهالسلام شناخته میشود و دلهای مشتاق را به سوی بارگاه نورانی امام هشتم در خراسان میکشاند.
این روز فرصتی برای تجدید عهد با امامی است که سیره و معارف او همچنان الهامبخش زندگی فردی و اجتماعی مسلمانان به شمار میرود. زیارت و یاد امام رضا(ع) در چنین روزی میتواند زمینهای برای تعمیق پیوند قلبی با اهلبیت(ع) و بازنگری در مسیر معنوی انسان باشد.
عالمان دینی نیز همواره بر بهرهگیری از چنین فرصتهایی تأکید کردهاند؛ فرصتهایی که به تعبیر روایات، همچون «نفحات الهی» در زندگی انسان وزیدن میگیرند. از این رو، روز ۲۳ ذیالقعده نهتنها یادآور جایگاه والای امام رضا(ع) در تاریخ تشیع است، بلکه دعوتی برای بازخوانی سیره رضوی و الهام گرفتن از اخلاق، کرامت و مردمداری آن حضرت در زندگی امروز به شمار میآید.
۲۳ ذیالقعده؛ روز زیارتی ویژه امام رضا(ع) فرصتی برای بهرهمندی از نفحات الهی
حجت الاسلام محمود روحانی نژاد، مسئول دفتر نمایندگی ولی فقیه در ستاد توسعه و بازسازی عتبات عالیات خراسان رضوی با اشاره به فضیلتهای معنوی ماه ذیالقعده و جایگاه ویژه روز ۲۳ این ماه، گفت: این روز به عنوان روز زیارتی مخصوص حضرت امام رضا(ع) فرصتی ارزشمند برای بهرهمندی از برکات معنوی و تجدید عهد با امام هشتم شیعیان است.
مسئول دفتر نمایندگی ولی فقیه در ستاد توسعه و بازسازی عتبات عالیات خراسان رضوی بیان کرد: بر اساس روایات و نقلهای دینی، روز ۲۳ ذیالقعده به عنوان روز زیارتی ویژه حضرت امام رضا علیهالسلام شناخته میشود و در منابع روایی و کتب ادعیه برای این روز اعمال و آداب خاصی بیان شده است.
وی با اشاره به حدیث «اِنَّ فی ایامِ دَهرِکُم نَفَحاتٍ اَلا فَتَعَرَّضوا لَها» افزود: خالق هستی برای تداوم حیات انسانها و سایر موجودات تدابیری قرار داده که متناسب با زمانها و شرایط مختلف است. این تفاوتها در اوقات و زمانها دارای فلسفهای عمیق است؛ همانگونه که در تغییر فصول سال و تنوع چهارگانه آن رازهایی نهفته است که میتواند حالات انسان را دگرگون کرده و او را از یکنواختی و کسالت خارج سازد.
روحانینژاد ادامه داد: در کنار تغییرات طبیعی، برخی زمانها از نظر معنوی نیز دارای ویژگیهای خاصی هستند. اوقات، روزها و شبها هر کدام میتوانند ظرفیتی برای تعالی معنوی انسان داشته باشند؛ مانند ماه مبارک رمضان، ایام ماه ذیالحجه و همچنین ماههای محرم و صفر که هر یک فرصتهایی برای نزدیکی بیشتر انسان به خداوند محسوب میشوند.
مسئول دفتر نمایندگی ولی فقیه در ستاد توسعه و بازسازی عتبات عالیات خراسان رضوی با اشاره به جایگاه ماه ذیالقعده گفت: این ماه از جمله ماههای پرفضیلت در تقویم اسلامی است. در نخستین روز آن ولادت حضرت فاطمه معصومه سلامالله علیها قرار دارد و در یازدهم این ماه نیز ولادت باسعادت حضرت امام رضا علیهالسلام است. همچنین بیست و سوم این ماه به عنوان روز زیارتی مخصوص آن حضرت شناخته میشود که در روایات و منابع دینی به آن اشاره شده است.
وی بیان کرد: برای این روز اعمال و توصیههایی در کتب ادعیه و روایات ذکر شده است که عمل به آنها میتواند حال معنوی انسان را متحول کند. زیارت امام هشتم شیعیان دارای ثواب و فضیلتهای فراوانی است و شایسته است مؤمنان از این فرصت ارزشمند غفلت نکنند.
روحانی نژاد با نقل حدیثی از امام رضا علیهالسلام گفت: آن حضرت میفرمایند: «اِنَّ لِکُلِّ اِمامٍ عَهداً فی عُنُقِ اَولِیائِهِ وَ اِنَّ مِن تَمامِ الوَفاءِ بِالعَهدِ زیارَةَ قُبورِهِم»؛ یعنی بر گردن هر دوستدار امام معصوم پیمانی است و از جمله وفای به این عهد، زیارت قبور آنان است.
مسئول دفتر نمایندگی ولی فقیه در ستاد توسعه و بازسازی عتبات عالیات خراسان رضوی افزود: همچنین در روایتی دیگر از امام رضا علیهالسلام نقل شده است که فرمودند: «کسی که مرا در خراسان و در شهر طوس با معرفت زیارت کند، در سه جایگاه سخت و هراسانگیز یاریاش میکنم؛ هنگام جان دادن، در شب اول قبر و در روز رستاخیز.»
وی درباره علت فضیلت ویژه روز ۲۳ ذیالقعده اظهار کرد: در منابع دو دیدگاه در این زمینه نقل شده است. برخی این روز را روز شهادت امام رضا علیهالسلام دانستهاند و برخی دیگر آن را روز حرکت و یا رسیدن آن حضرت به خراسان عنوان کردهاند. در هر صورت این شب و روز از ارزش و فضیلت بسیاری برخوردار است.
بازخوانی عصر امامت امام رضا(ع) و نقش پنهان اما مؤثر زنان در حفظ مکتب اهلبیت(ع)
فاطمه رستگار مقدم، استاد حوزه علمیه در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: در کنار تدبیر سیاسی و علمی امام، نقش کمتر دیدهشده زنان در حفظ عقیده، انتقال معارف و استحکام جامعه شیعی نقشی تعیینکننده در تداوم مسیر امامت داشته است.
استاد حوزه علمیه با محوریت «اللهم عجل لولیک الفرج؛ بازتاب امامت امام رضا(ع) در آینه تاریخ و زندگی»، به بررسی شرایط تاریخی و اجتماعی دوران امامت امام هشتم شیعیان پرداخت و اظهار کرد: تاریخ تشیع سرشار از فراز و فرودها، چالشها، شکستها و پیروزیهای بزرگ است و در این میان دوران امامت امام رضا(ع) همچون گوهری درخشان جلوهای از حکمت، صبر و تدبیر الهی را به نمایش میگذارد.
وی با بیان اینکه بررسی این مقطع تاریخی تنها به بازگویی رویدادها محدود نمیشود، افزود: برای درک عمیقتر این دوره باید آن را از زوایای مختلف سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و حتی شخصی بررسی کرد؛ چرا که هر یک از این ابعاد میتواند الگویی راهبردی برای جامعه امروز ارائه دهد.
رستگارمقدم در بخش نخست سخنان خود به شرایط سیاسی عصر امام رضا(ع) اشاره کرد و گفت: جامعه اسلامی در آن زمان با بحرانهای شدید سیاسی روبهرو بود. پس از مرگ هارونالرشید، جنگ داخلی میان دو پسر او، امین و مأمون، ساختار قدرت را دچار آشفتگی گستردهای کرد و فضای جامعه اسلامی به میدان رقابتها و درگیریهای سخت سیاسی تبدیل شد.
به گفته استاد حوزه علمیه در چنین فضایی کوچکترین حرکت سیاسی از سوی شیعیان میتوانست بهانهای برای تشدید فشارها و سرکوبهای حکومت عباسی علیه آنان باشد.
سیره رضوی سرشار از اخلاق، کرامت و مردمداری است
حجت الاسلام سید عبدالکریم فاطمی، استاد حوزه علمیه مشهد در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: سیره رضوی سرشار از اخلاق، کرامت، مردمداری و رعایت حقوق دیگران است و میتواند الگوی عملی جامعه امروز باشد.
استاد حوزه علمیه مشهد با بیان اینکه در برخی نقلها درباره تاریخ شهادت امام رضا علیهالسلام اختلافاتی وجود دارد، اظهار کرد: با توجه به قوت و ضعف منابع تاریخی، بهتر است تمرکز اصلی بر تبیین سیره و معارف رضوی باشد؛ چرا که در این زمینه، روایات و آموزههای فراوان و قابل استنادی در دسترس است.
وی با اشاره به یکی از برجستهترین جلوههای اخلاقی امام هشتم افزود: در سیره شخصی و اجتماعی حضرت نکات فراوانی وجود دارد، اما شاید یکی از پرجاذبهترین و اثرگذارترین ابعاد، رفتار ایشان با کارگزاران، خادمان و افراد زیردست باشد؛ رفتاری که نشاندهنده اوج تواضع و احترام امام به انسانهاست.
فاطمی ادامه داد: در روایات آمده است که حضرت رضا علیهالسلام هنگام نشستن بر سر سفره، احوال همه حاضران را جویا میشد و تا زمانی که همه آماده نمیشدند، خودشان دست به غذا نمیبردند. حتی در برخی نقلها آمده است که اگر یکی از کارگران یا خادمان، مانند مسئولان اصطبل و نگهداری از اسبها، غایب بود، حضرت میفرمودند او را پیدا کنید و بیاورید تا همگی با هم بر سر سفره بنشینند.
استاد حوزه علمیه مشهد با استناد به روایتی از ابراهیم بن عباس در کتاب عیون أخبار الرضا گفت: «ما رأیتُ و لا سمعت باحد افضل من ابی الحسن الرضا(ع)ما رأیت أَبَا الحَسَنِ الرِّضَا علیه السلام جَفَا أَحَدًا بِکَلِمَةٍ قَطُّ»، یعنی هرگز ندیدیم امام رضا علیهالسلام با کسی با تندی و جفا سخن بگوید.
وی افزود: از دیگر ویژگیهای رفتاری امام رضا علیهالسلام این بود که هرگاه از ایشان حاجتی خواسته میشد، تا جایی که قدرت داشتند، آن را رد نمیکردند و برای برآوردن نیاز دیگران میکوشیدند.
فاطمی با اشاره به آداب اجتماعی حضرت اظهار کرد: امام رضا علیهالسلام بسیار مؤدب و متواضع بودند؛ هیچگاه در حضور دیگران پا دراز نمیکردند، بهگونهای که باعث ناراحتی یا تحقیر کسی شود تکیه نمیزدند، و هیچگاه ناسزا، سرزنش یا رفتار آزاردهنده از ایشان دیده نمیشد. همچنین روایت شده است که حضرت هرگز آب دهان نمیانداختند و قهقهه نمیزدند، بلکه همواره تبسمی ملایم و متین بر لب داشتند.
استاد حوزه علمیه مشهد گفت: یکی از نکات مهم در سیره رضوی، همنشینی حضرت با خادمان، غلامان و حتی کارگران بود. امام رضا علیهالسلام سفرهای جداگانه برای خود نداشتند و بر سر سفرهای مینشستند که خادمان و اطرافیان نیز حضور داشتند. حتی بنا بر برخی نقلها، افرادی مانند نگهبانان و کارگزاران اصطبل نیز کنار سفره حضرت مینشستند.
وی اظهار کرد: در برخی مقاتل آمده است که با وجود ضعف شدید جسمانی، هنگامی که سفره پهن شد، حضرت اجازه ندادند دیگران بدون حضور ایشان غذا بخورند و خودشان نیز کنار سفره نشستند، هرچند توان غذا خوردن نداشتند.
فاطمی افزود: این رفتار نشان میدهد که امام رضا علیهالسلام حتی در سختترین شرایط نیز بر احترام، همراهی و رعایت حال دیگران تأکید داشتند.
استاد حوزه علمیه مشهد تصریح کرد: سیره رضوی فقط در سخن و روایت خلاصه نمیشود، بلکه یک مکتب کامل اخلاقی و اجتماعی است؛ مکتبی که در آن کرامت انسان، ادب، فروتنی، خدمت به مردم و توجه به ضعفا جایگاه محوری دارد.
وی تأکید کرد: امروز جامعه ما بیش از هر زمان دیگری به بازخوانی و الگوگیری از این سیره نورانی نیاز دارد.
نظر شما