به گزارش خبرگزاری مهر، روزنامه آگاه نوشت: چهارشنبه شب آمریکاییهای متجاوز، به مناطقی از بندرعباس حمله کردند؛ نیروهای مسلح ایران اسلامی در واکنش به این تجاوز آمریکا با چندین موشک و پهپاد پایگاه هوایی علیالسالم کویت را زیر آتش سنگین قرار دادند. از سیر رویدادها کاملا واضح است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در یک مخمصه عمیق افتاده است؛ او از یک طرف در پشت پرده التماس توافق با ایران را میکند و از سوی دیگر برای نمایش قدرت پوشالی خود دستور اقدامات تهاجمی را در خلیج فارس به سنتکام میدهد. ترامپ با این اقدامات منفعلانه و توخالی میخواهد بر شکست راهبردی خود در مصاف با ایران سرپوش بگذارد.
کارشناسان و صاحبنظران معتقدند ترامپ به واسطه شرایط موجود در تنگه هرمز به شدت کلافه و عصبانی است؛ چرا که در داخل آمریکا از او به عنوان نماد شکست یاد میشود و سرزنشهای سیاسی و رسانهای علیه او اوج گرفته و همگان بر پیروزی ایران تاکید دارند. هدف اصلی ترامپ از اقدامات تجاوزکارانه محدود در خلیج فارس علیه ایران، تاثیرگذاری بر افکار عمومی آمریکا و جهان است تا از او چهرهای بازنده ترسیم نشود. ترامپ از این تصویر بازنده، بسیار هراس دارد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در ماههای پس از جنگ ۴۰روزه با ایران تلاش گستردهای را آغاز کرده تا از یک شکست راهبردی، روایتی پیروزمندانه برای افکار عمومی داخلی و خارجی بسازد. اما واقعیتهای میدانی، هزینههای اقتصادی و واکنش رسانهها و نخبگان سیاسی آمریکا نشان میدهد این روایتسازی نه تنها موفق نبوده، بلکه به تشدید شکافهای داخلی در آمریکا نیز منجر شده است. در نگاه کاخ سفید، جنگی که با هدف تضعیف توان منطقهای ایران آغاز شده بود، قرار بود به نمایش قدرت آمریکا و بازتثبیت هژمونی آن در غرب آسیا تبدیل شود. اما آنچه در عمل رخ داد، فرسایش سیاسی، افزایش هزینههای اقتصادی و شکلگیری موجی از انتقادات داخلی بود که اکنون خود دولت ترامپ را در موقعیت دفاعی قرار داده است.
این طعم تلخ شکست است، نه شام پیروزی!
در همین راستا، رسانههای مهم آمریکایی نیز نسبت به روایت رسمی کاخ سفید واکنش نشان دادهاند. روزنامه نیویورکتایمز در یادداشتی تند و انتقادی، با لحنی تحقیرآمیز نوشت: آقای ترامپ، این طعم تلخ شکست است، نه شام پیروزی! این جمله کوتاه اما سنگین، بازتابی از تغییر فضای رسانهای در داخل آمریکاست؛ فضایی که در آن حتی رسانههای جریان اصلی نیز حاضر به پذیرش روایت رسمی دولت نیستند.
این روزنامه در ادامه گزارش خود تاکید میکند که دستاوردهای ادعایی ترامپ در جنگ علیه ایران، در عمل با پیامدهای سنگین و غیرقابل کنترل همراه شده است. از افزایش هزینههای نظامی گرفته تا فشارهای اقتصادی بر طبقات متوسط و پایین جامعه آمریکا، همه نشان میدهد که هزینههای این درگیری بسیار فراتر از برآوردهای اولیه بوده است. در سطح سیاسی نیز انتقادات از دولت ترامپ رو به افزایش است.
سالود کارباجال، نماینده کنگره آمریکا، با انتشار نتایج یک نظرسنجی که نشان میدهد حدود ۷۷ درصد آمریکاییها معتقدند سیاستهای ترامپ موجب افزایش هزینههای زندگی شده، به شدت از عملکرد دولت انتقاد کرد. او در واکنشی صریح نوشت: مردم آمریکا بهحق از این موضوع ناراضیاند که قیمت خواربار، بنزین و دیگر کالاهای ضروری به دلیل جنگ غیرقانونی ترامپ سر به فلک کشیده است.
این دولت خانوادهها را زیر فشار گذاشته بدون اینکه پایانی برای آن وجود داشته باشد. این مواضع نشان میدهد که پیامدهای جنگ تنها به عرصه نظامی یا ژئوپلیتیک محدود نمانده، بلکه به طور مستقیم وارد زندگی روزمره شهروندان آمریکایی شده است. افزایش قیمت انرژی، اختلال در زنجیره تامین و رشد تورم، همگی به عنوان پیامدهای مستقیم یا غیرمستقیم سیاستهای تنشزای دولت ترامپ مورد اشاره قرار میگیرند.
دوراهی ترامپ
رویترز نیز روز گذشته گزارش داد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در تلاش برای پایان دادن به جنگ با ایران، خود را در یک دوراهی میبیند. او تحت فشار است تا تنگه هرمز را بازگشایی کند و قیمت بنزین را در کشورش کاهش دهد، اما در عین حال، اگر امتیازی به تهران بدهد، ممکن است با واکنش شدید تندروهای ضد ایرانی در حزب جمهوریخواه مواجه شود. این خبرگزاری توضیح داد که خطوط کلی دوراهی ترامپ پس از یک هفته تلاشهای دیپلماتیک فشرده آشکار شد.
منابع رویترز از توافق اولیهای صحبت کردند که آتشبس فعلی را تمدید و تنگه هرمز را بازگشایی میکند، در حالی که بحثها در مورد برنامه هستهای تهران را به تعویق میاندازد. این خبرگزاری این توافق موقت را، در صورت تایید توسط ترامپ و ایران، مهمترین گام به سوی کاهش تنش از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه میداند و میتواند افزایش قیمت انرژی ناشی از درگیری را کاهش دهد.
در همین حال، این آژانس خبری تایید کرد که این توافق موقت میتواند بخش مهمی از پایگاه هواداران ترامپ را ناراحت کند؛ یعنی جمهوریخواهان بانفوذی که طرفدار تمام کردن کار ایران هستند. این جمهوریخواهان تندرو از گزارشهایی که در مورد احتمال دستیابی به توافق با ایران دریافت کرده بودند، انتقاد کردند و گفتند که این توافق چیزی بیش از آنچه در توافق هستهای ۲۰۱۵ در دوران دولت اوباما گنجانده شده بود، به دست نخواهد آورد. جمهوریخواهان برجستهای که به ندرت با ترامپ مخالف هستند، از جمله لیندسی گراهام، راجر ویکر و تد کروز، از رئیسجمهور خواستند که عقبنشینی نکند.
اما ترامپ این را رد کرد و به گزارش رویترز، اصرار داشت که عجلهای ندارد و فقط یک توافق عالی را میپذیرد. در اینجا، این آژانس خبری تاکید کرد که بین درخواست یک راه حل سریع برای مشکل افزایش قیمت بنزین و مقابله با برنامه هستهای ایران، رئیسجمهور آمریکا فضای مانور بسیار کمی دارد. لورا بلومنفلد، متخصص خاورمیانه در دانشگاه جان هاپکینز، میگوید: اظهارات نامنظم ترامپ و تغییر ناگهانی مواضع او در طول هفته گذشته نشان میدهد که رئیسجمهور در تلاش است تا به هر قیمتی به یک جنگ گسترده پایان دهد. از سوی دیگر، یک مقام کاخسفید گفت که مذاکرات به خوبی پیش میرود و رئیسجمهور خطوط قرمز خود را روشن کرده است. او افزود که ترامپ فقط توافق خوبی برای مردم آمریکا خواهد کرد، توافقی که تضمین کند ایران هرگز نمیتواند به سلاح هستهای دست یابد.
رویترز همچنین روز پنجشنبه به افشاگریهای رسانهها در مورد مفاد یادداشت تفاهم که گفته میشود نزدیک به نهایی شدن بین ایالات متحده و ایران است، پرداخت. این آژانس خبری، یادداشت تفاهم را حاوی سوالات بیپاسخ میداند: وضعیت بلندمدت تنگه هرمز، سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران تا خلوص نزدیک به سلاح و جزئیات لغو احتمالی تحریمها. رویترز تاکید کرد که اگرچه این توافقنامه چارچوبی، از تشدید نظامیگری جلوگیری میکند، اما با درخواست قبلی ترامپ برای تسلیم بیقید و شرط و تعهد او برای برچیدن برنامه هستهای ایران بسیار فاصله دارد.
جیسون برادسکی، مدیر سیاستگذاری در سازمان ضد ایرانی اتحاد علیه ایران هستهای، در پلتفرم ایکس نوشت: اگر این شرایط دقیق باشند و توافقی حاصل شود، به نظر میرسد جمهوری اسلامی در یادداشت تفاهم بیشتر از ایالات متحده سود خواهد برد. در این زمینه، رویترز تاکید کرد که با بازگشایی تنگه، ترامپ صرفا جریان آزاد ناوبری دریایی را که قبل از شروع جنگ وجود داشت، احیا کرده است. تحلیلگران گفتند که به نظر میرسد ترامپ در تلاش است تا بین وادار کردن ایران به امتیازدهی در مورد مسائل کلیدی و ارائه امتیازات محدودی که به او اجازه میدهد نتیجه را به عنوان یک پیروزی به تصویر بکشد، تعادل برقرار کند.
منفورترین رئیسجمهور آمریکا
در همین حال، به گزارش رویترز، زمان برای رئیسجمهور ایالات متحده که میزان محبوبیتش به پایینترین حد خود رسیده است، رو به اتمام است. انتخابات میاندورهای قرار است در ماه نوامبر برگزار شود و جمهوریخواهان همکار ترامپ در تلاشند تا کنترل حزبی خود بر کنگره را حفظ کنند. از سوی دیگر، ارزیابیهای جدید از آسیب عمیق به اقتصاد جهانی در صورت ادامه درگیری حکایت دارد، اما در جلسه کابینه چهارشنبه گذشته، به نظر میرسید که ترامپ با تاکید مجدد بر موضع تندروانه خود و اصرار بر اینکه به انتخابات میاندورهای اهمیتی نمیدهد، دارد به منتقدان خود پاسخ میدهد. در مکالمات خصوصی، دستیاران ترامپ ابراز نگرانی کردند که افزایش قیمت بنزین در کشور به چشمانداز انتخاباتی جمهوریخواهان آسیب میرساند.
تحلیلگران معتقدند که ایران پس از اثبات توانایی خود در مقاومت در برابر حمله نظامی، اعتماد به نفس خود را در داشتن دست بالا نشان داد. جان آلترمن از مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی گفت: رئیسجمهور آمریکا تمام نشانههایی را نشان میدهد که میخواهد به سرعت به این وضعیت پایان دهد و این باعث میشود ایرانیها در موضع خود پایبند بمانند. تحلیلگران پیشبینی میکنند که نحوه پایان دادن ترامپ به این درگیری، عامل کلیدی در تعیین میراث سیاست خارجی او در دوره دوم ریاست جمهوریاش خواهد بود.
به نوشته نشریه آتلانتیک، دونالد ترامپ در تلاش برای دستیابی به توافقی با ایران که خود آن را تقریبا نهاییشده توصیف کرده بود، با بنبست روبهرو شده است. او در تعطیلات آخر هفته حتی سفر خانوادگی پسر بزرگش را لغو کرد و بخشی از تیم خود را در واشنگتن نگه داشت، با این انتظار که توافق بهزودی اعلام شود. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا که در سفر چهارروزه به هند بود، ابتدا اعلام کرد ممکن است توافق همان روز نهایی شود، اما این زمان چندین بار به تعویق افتاد و او بعدا از احتمال چند روز تاخیر سخن گفت. در همین حال، ترامپ جلسه کابینه را در کمپ دیوید برنامهریزی کرد، اما به دلیل شرایط جوی این نشست به کاخ سفید منتقل شد؛ نشستی که در آن، طبق گزارش، او در همان دقایق ابتدایی اذعان کرد هنوز چیزی برای اعلام وجود ندارد. او گفت: ایرانیها بسیار خواهان توافق هستند، اما هنوز به نتیجه نرسیدهاند.
ترامپ در تنگنا
بر اساس این گزارش، ترامپ که از طولانی شدن روند مذاکرات خسته و عصبانی شده، در عین حال تحت فشار انتقادهایی قرار دارد که او را در این وضعیت ضعیف نشان میدهد. او در عین تمایل به دستیابی به توافق، از بازگشت به درگیری نظامی نیز پرهیز دارد و مشاورانش میگویند او نسبت به محدودیت ذخایر نظامی آمریکا و احتمال واکنش ایران به زیرساختهای انرژی منطقه نگران است.
در این میان، فشار برخی رهبران منطقهای نیز بر سرعت بخشیدن به توافق افزایش یافته است. با این حال، اختلافها درباره چارچوب توافق همچنان پابرجاست؛ از جمله درباره وضعیت تنگه هرمز، تحریمها و نحوه اجرای آتشبس گستردهتر در منطقه. برخی منابع از طرحی در حال بررسی سخن میگویند که شامل بازگشایی تدریجی مسیرهای کشتیرانی و کاهش تنشها در چند جبهه منطقهای است.
همزمان، بخشی از حامیان تندرو ترامپ در سنای آمریکا نسبت به احتمال توافق ضعیف هشدار دادهاند و آن را تهدیدی برای توازن قدرت در منطقه دانستهاند. در مقابل، برخی مقامات کاخ سفید تاکید دارند که هر توافقی تنها در صورت تضمین جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای قابل قبول خواهد بود. در داخل دولت، اختلاف رویکرد نیز دیده میشود. برخی چهرههای ارشد، از جمله در وزارت خارجه، نقش مستقیم و پررنگی در مدیریت مذاکرات ندارند و بخش عمده گفتوگوها به فرستادگان ویژه سپرده شده است؛ موضوعی که به گفته آتلانتیک، روند مذاکرات را غیرشفافتر کرده است.
در حالی که گفتوگوها همچنان ادامه دارد، آتلانتیک مینویسد تلاش ترامپ برای ارائه یک دستاورد بزرگ دیپلماتیک تاکنون با دشواریهای جدی روبهرو شده و مشخص نیست آیا این روند در نهایت به توافقی پایدار منتهی خواهد شد یا خیر. در همین حال، پیامدهای اقتصادی و سیاسی این وضعیت نیز در داخل آمریکا مورد توجه قرار گرفته است.
اهرم تنگه هرمز
ما به آمریکا مطلقا اعتماد نداریم و در نبرد پارادایمی، صلح بین حق و باطل را اجتماع نقیضین میدانیم، اما برای تامین منافع و امنیت راهبردی ملی خود، برگ برنده داریم و آن هم تنگه هرمز است. با همین اهرم، ایران اکنون میتواند لغو تحریمها، آزادسازی داراییهای بلوکهشده و دریافت غرامت جنگ را مطالبه کند. همچنین در صورت کوچکترین بدعهدی آمریکا، تنگه هرمز در یک چشم به هم زدن دوباره بسته خواهد شد. این تضمین عملیاتی، چیزی فراتر از امضای جانکری و وعدههای پوچ برجامی است.
کیگان، پژوهشگر ارشد اندیشکده بروکینگز معتقد است: سیاستهای غلط ترامپ تنگه هرمز را به قویترین سلاح برای ایران تبدیل کرده است. وی میگوید: برخی تحلیلگران بر این باورند که این پیروزی، خود به منزله سلاح هستهای واقعی ایران است و عملا نیازی به سلاح هستهای متعارف ندارند. به گفته کیگان، این موضوع از آن رو طنزآمیز است که دونالد ترامپ تمام تمرکز خود را صرفا به خاطر رقابت با باراک اوباما بر مسئله توافق هستهای معطوف کرده است؛ در حالی که دستاورد کنونی ایران برای خودشان بسیار ارزشمندتر و راهبردیتر از یک سلاح هستهای است.
نظر شما